Cultuur
Beleef het raften in het Zwarte Woud van dichtbij.
Auteur: Karoline Kohl
25 juni 2021
Bij de waterzuiveringsinstallatie van Monhardt
Het water van de afgedamde rivier brult en raast. Nagold via de stuw van de Monhardt-waterkamer. "Jockele sperr" Kort daarna klinken de kreten van de vlotvaarders, die het vlot, gemaakt van Zwarte Woud-sparren, door de dam loodsen.
Deze historische stuwdam werd gebouwd volgens originele plannen uit 1894. Hij staat symbool voor de bloeiende houthandel en het houttransport in het noordelijke Zwarte Woud, een traditie die meer dan 250 jaar heeft geduurd . Het rustieke vlot is 60 meter lang en bestaat uit met elkaar verbonden, massieve sparrenstammen.
Het wordt gecontroleerd door negen Mannen van het vlotvaardersgildeTraditioneel gekleed in witte hemden, leren broeken en zwarte vilten hoeden, glijden ze over het water, waarbij het water rond hun laarzen spat terwijl ze behendig balanceren op de sparrenstammen. Met spierkracht en houten stokken besturen ze het vlot en surfen ze op de golven. Nagold.
Internationaal Rafting Festival
Het internationale raftingfestival in AltensteigDat elke twee jaar Het feest is een reis terug in de tijd. Echte vlotvaarders vertellen anekdotes van hun voorouders en over de vaak levensgevaarlijke tocht op het vlot. Een smid smeedt vlothaken van gloeiend staal, sterke mannen gebruiken touwen om de heipaal omhoog te trekken, die met volle kracht palen in de grond drijft, terwijl anderen de oven verhitten met vuurvaste stenen, waarin dennenhout onder de hitte tot ringen wordt gebogen. De vindingrijkheid van de mensen uit het Zwarte Woud wordt gedemonstreerd door het 'wiedendrehen', een proces waarbij touwen van bomen werden gedraaid om de vlotten met elkaar te verbinden.
Voor het festival wordt de stuw geopend en manoeuvreren de traditioneel geklede vlotvaarders hun zelfgebouwde vlotten door het 'waterkanaal' van de waterkamer. Een magnifiek schouwspel! Naast dit spektakel biedt het vlotfestival ook een fascinerende blik op het verleden van oude bosbouwberoepen en -ambachten. In diverse demonstraties laat het gilde, dat deze tradities al 30 jaar in stand houdt, zien wat het vroeger betekende om hout te verwerken en per vlot helemaal naar Nederland te vervoeren.
Gefascineerd door boomstamvaren - Interview met Martin Spreng, voorzitter van de Upper Log Rafting Guild Nagoldvan
Dat noem ik nou een vormende jeugdherinnering...? Toen de jonge Martin Spreng opgroeide in Pforzheim, zag hij in een café in de buitenwijk een afbeelding van een vlotvaarder. Dat was het begin van een passie die pas veel later echt ontwaakte, maar die nu actief bijdraagt aan het behoud en de instandhouding van een eeuwenoude traditie.
REDACTEUR: U zult ons vast niet onbeleefd vinden als we erop wijzen dat uw jeugd alweer een tijdje geleden is…
MS: (lacht) Nee, geen probleem. Sterker nog, wat de raftingtraditie betreft, ben ik een laatkomer.
RED.: Ons is verteld dat de eerste "directe" ontmoeting plaatsvond via een schilderij in een restaurant in uw geboorteplaats Pforzheim.
MS: Ja, dat maakte echt indruk op me. Maar ik werd pas veel later echt actief.
RED.: En wat was het moment dat de aanleiding vormde?
MS: Het was eigenlijk nogal toeval. In 1993 was ik lid geworden. Altensteig Ik was een huis aan het bezichtigen. De verkoper noemde op de een of andere manier de term "raftsman". Dat wekte meteen mijn interesse.
RED.: En zo is het contact met het "Bovenste Vlotgilde" tot stand gekomen. Nagoldvallei”, die immers ook in Altensteig werd opgericht?
MS: Precies. Maar in eerste instantie was ik vrij terughoudend en gaf ik meteen aan: ik kan geen officiële functie bekleden.
REDACTEUR: Nou, dat voorstel heeft niet lang standgehouden…
MS: (lacht) Nee, je hebt gelijk. Tegenwoordig ben ik niet alleen de voorzitter van het "Bovenste Raftinggilde". Nagoldvallei”, maar ook voorzitter van de “Duitse Raftingvereniging”.
RED.: Dat klinkt spannend. Zijn er grote verschillen tussen raften in andere landen en in Duitsland?
MS: Jazeker. Het hangt sterk af van de rivier en de topografie. Zelfs binnen Duitsland zijn er enorme verschillen. Raften in het Zwarte Woud is bijvoorbeeld heel vergelijkbaar met raften in Japan.
RED.: Een bekende uitroep in deze regio is "Jockele sperr". Kunt u dat toelichten?
MS: Deze kreet werd gebruikt om de vlotvaarder op het laatste gedeelte van een vlot, dat wel 300 meter lang kon zijn, te seinen dat hij vaart moest minderen. Vooral in Tübingen gebruikten studenten de uitdrukking om de vlotvaarders op de Neckar te plagen. Dit leidde soms tot behoorlijk fysieke confrontaties, aangezien de vlotvaarders inderdaad ruwe, sterke mannen waren…
REDACTEUR: …die de studenten daar natuurlijk niet mee liet wegkomen. Maar in principe is remmen met een vlot toch wel een van de meest delicate taken – en niet geheel zonder risico, nietwaar?
MS: Ja, je moet heel goed opletten dat de vlotten niet aan elkaar vast komen te zitten of dat er mensen onder of tussen bekneld raken. Daarom bieden we hier helaas geen openbare vlottochten of iets dergelijks aan.
RED.: Niettemin houden u en het vlotvaardersgilde de traditie op diverse manieren in leven. Hoe kunt u zich de activiteiten van zo'n vereniging voorstellen?
MS: Het is eigenlijk heel divers. We willen het leven van de rafters onderzoeken en hun tradities levend houden. Deze ambacht bood immers vroeger veel mensen een inkomen. Naast de geschiedenis is ook de technologie van het raften erg fascinerend. Je kunt dit zelf ervaren op het Rafting Festival, dat eens in de twee jaar plaatsvindt.
RED.: Los van het raftingfestival, hoe en waar kan men de raftingtraditie nog meer beleven?
MS: We nemen deel aan vele historische festivals, zoals de parade bij de Cannstatter Wasen. We bieden ook regelmatig rondleidingen aan, die voor iedereen toegankelijk zijn. Dit kunnen groepsrondleidingen zijn of privérondleidingen op afspraak. Voor kleinere groepen, zoals scoutinggroepen, organiseren we ook driedaagse cursussen waarbij deelnemers hun eigen vlot bouwen en ermee varen. Onze gasten komen uit Duitsland en het buitenland. We hebben zelfs ooit de Nederlandse ambassadeur mogen ontvangen.
ROOD.: Dat past er prima bij, hè?
MS: Maar Nederland was vroeger wel de grootste afnemer van binnenlands hout – het treinstation van Amsterdam staat bijvoorbeeld op 2.600 Zwarte Woud-sparren.
REDACTEUR: Nog steeds? Zouden ze na zoveel jaren – of eeuwen – niet vervangen moeten worden?
MS: Nee, eigenlijk niet. De boomstammen hoeven alleen maar diep genoeg in het water te liggen, dan rotten ze niet. Tegenwoordig zou je waarschijnlijk zeggen: authentieke Zwarte Woud-kwaliteit!
RED.: Meneer Spreng, bedankt voor het interview.
